logo Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

× Navdarên Kurdistan Dînên li Kurdistan Amûrên Muzîkê Muzîka Kurdî Dengbêjî Berhemên Çandî û Hunerî Çek û Libsên Kurdan Orf û Adetên Kurdan
Dîrok Erdnîgari Çand û Huner Wêje Kurdolojî Vîdeo
Armanc Kedkar Têkili Derbarê malperê de Desteya Amadekariyê
Ûsîvê Çelebî

Nivîskar: Koma Berhevkariyê

Dengbêj û hunermend Ûsîvê Çelebî, di sala 1922yan de li gundê Cibilgirawê ya bi ser navçeya Nisêbînê ve ji dayîk bûye. Ji ber ku bavê wî jî li tembûrê dixist, hîn 10 salî ye dest bi tembûrê dike. Ûsivê Çelebî esas li ber destê hunermendê navdar ‘Eliyê Silêman lêxistina tembûrê li pêş xistiye. Piştî bûye 15-16 salî, bûye tembûrvanekî hoste. 16 salî mala wan dire Beyrûdê. Li wir di dawet û şahîyan de li tembûrê dixist. Piştî çend sala derbasî gundê Amûdê Topiz dibe ku nêzîkî Nisêbînê ye. Payîza dihat Cibilgirawê, warê zarotîya xwe. 14 sala li Topiz ma û di vê demê de nav û deng pê ket, ji herêmê dihatin dû ji bo dawetan. Dûra derbasî gundê Amûdê Elîfero bû. Di daweta de hevalê wî yê tembûrvan Diham li ser piyê wî suwar dihat, bi hev re li tembûrê dixistin û dawet geş dikirin. Gelek stranên wî hene, bi dehan ji wan hîn jî li dawet û dîlanan têne gotin. Di Newrozan de jî distira.

Hunermendê bi nav û deng Seîd Gabarî pir qedir dide Ûsîvê Çelebî û dibêje: Xezîneka stran û folklora Kurdî yê dawetan bû. Ji wê xezîneyê, ji wê kanîyê me gişa av vexwarîye. Mixabin, ‘emrê wî û qedera wî destûr neda ew xezîneka gelekî pîroz ya di sîngê xwe de xwedî kir hemûyî bispêre hunermendan. Hizniyê Şêxî ji me bêhtir ji Ûsivê Çelebî stran girtibûn, lê ew bi stîla xwe digot.”

Di arşîvên şeqsî de kasetê wî hene, lê piraya wan derneketine piyaseyê. Yek ji wan hunermenda ye ku cara ewil stranên siyasî li Rojava gotine. Di sala 1962yan de, piştî ji şevbuhêrkekê derdikeve ji aliyê eskerên Dewleta Sûrî ve tê girtin, îşkencê didine û ber sibehê nîvmirî diavêjin ber derîye wî, piştre diçe rehmetê. Bavê 4 zarokan bû.


ÇAVKANİ

Kaniyek ji Mezopotamyayê NISÊBÎN/Eslîxan Yildirim, Enstîtuya Kurdî ya Stenbol, 2005

 

https://www.youtube.com/watch?v=Tjc5HEL0bqg

Jiyan û çîroka kuştina hunermend Yûsif Çelebî

Nivîsén tékildar

Memdûh Selîm Begê Wanî

Li ser sala jidayikbûna Memdûh Selîm nêrînên cûda hene; li gorî hin çavkanîyan, di dawîya salên 1880yan de li Wanê ji dayik bûye.” Li gorî hinek çavkanîyan jî ew di sala 1897an de ji dayik bûye. Kurê Cemîl Beg e. Li Wanê dest bi xwendina xwe ya seretayî kirîye û paşê li Stenbolê sîyaset û felsefe xwendîye. Li gor Malmîsanij, li Stenbolê Mekteb-î Mulkîye xwendîye, xwendina wî ya beşê felsefê ne zelal e. Cemîl Merîçê xwendevanê wî yê Lîseya Antaqyayê jî dibêje: “Memdûh Selîm mulkîye xelas kiribû.” Memdûh Selîm Beg, kadroyekî herî çalak û navdarê tevgera rewşenbîrî û sîyasî ya Kurdistanê ye ji destpêkê ta nîvê sedsala 20an...


Ehmed Mehmûd Xelîl

Dr. Ehmed Mehmûd Xelîl rexnegirekî wêjeyî û lêkolînerekî ser tarîxê ye ku li herêma Efrînê (Çiyayê Kurmênc) li gundê Karzelê, di hembêza wê de ji dayîk bûye û bi awazên mûzîka çiyayî ya wê mezin bûye. Dibistana seretayî, ya navîn û ya amadeyî li Efrînê xwendiye û piştî wergirtina dîplomayê di sala 1990î de li zanîngeha Helebê xwendina xwe domandiye. Wî mastir û doktora xwe li ser edebiyata Erebî daye û di navbera salên 1990-1993yan de li wê derê mamosteyî kirîye. Dûre çûye Îmarata Erebî ya Yekgirtî û li zanîngeha wê mamostatîya xwe domandîye...


Danasîna Pirtûka “Eşîretên Behdînan(1514–1919)”

Ev nivîs danasîna pirtûka bi navê “Eşîretên Behdînan: Danasîna Cografî û Kurteyek ji Dîroka Wan(1514–1919)” e ya ku ji alîyê Hêriş Kemal Rêkanî ve, wek vekolîneke dîrokî-belgenameyî hatîye amadekirin û ji alîyê Zankoya Duhokê/Sêntera Beşikçî beşa Vekolînên Merovayetî ve sala 2019an hatîye çapkirin. Pirtûk ji çar beşan pêk hatiye...