logo Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

Amadekarîya

Ansîklopediya Kurdistanê

×
Dîrok Erdnîgari Çand û Huner Wêje Kurdolojî Vîdeo
Armanc Kedkar Têkili Derbarê malperê de Desteya Amadekariyê
Mehmet Oncu

Nivîskar: Mehmet Oncu

 

Mehmet Oncu, di sala 1961’an de li Taxa Xarxarê ya Semsûrê, ji dayik bûye. Dibistana seretayî û ya navîn li Semsûrê xwendiye û ji Zanîngeha Anadoluyê, ji Beşa Kargêriyê mezûn bûye. Folklornas, lêkolîner, helbestkar û wêjevan, di sala 1983 de, li bajarê Semsûrê (Adiyaman) di wezareta perwerdeyê de, weke mehmûr dest bi kar kirîye. Mehmet Oncu ji 1983’an vir de, li ser folklora Kurdî (Bi taybetî li ser Kurmancî) xebat kiriye û bi navê “Hemo Pêşeng” gelek berhem, nivîs û helbestên wî di kovar, rojname û malperan de hatine weşandin. Gotar û nivîsarên wî yên li ser folklora Kurdî jî nemaze di kovarên wekî Zend, Rewşen, Nûbihar, Govend, Çirûsk, Jiyana Rewşen, Kovara W, Tîroj û Dilopê de weşiyane. Mehmet Oncu û hevalên xwe ên weke Mehmet Akar, Welat Dilken, Zekî Akdax, Şêxo Fîlîk û hîn gelekên din li Semsûrê rojnameyek bi navê “Semsûr” derxistin. Rojnameya ku bi Kurdî û Tirkî weşan dikir de, demekê jî di quncikê xwe yê bi navê “Kenêrk” de li ser folklor û zargotina Kurdan nivîsî. Nivîskar hima di her mijarê de berhemên cûrbecûr nivîsandine. Niviskarê ku di sala 2017 de ji Wezareta Çand û Geştiyariyê malnîşînbûyî,  zewicî, bavê du keç û kurekî ye.

 

Berhemên ku hatine çapkirin:

1.        Çîrokên Kurdan-I, (Zargotin), Weşanên Doz, 2006

2.        Çîrokên Kurdan-II, (Zargotin), Weşanên Doz, 2007

3.        Gotinên Pêşiyan, (Ferheng), Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2009

4.        Mêhrîmah, (Helbest),Weşanên J&J, 2011

5.        Ezîze, (Helbest), Weşanên J&J, 2011

6.        Eware, (Helbest), Weşanên J&J, 2011

7.        Yeklo Duklo Dumbazê, (Zargotin), Weşanên J&J, 2013

8.        Dengbêj û Dengbêjî, (Gotar) Antolojiya Dengbêjan, Şaredariya Mezin a Amedê, 2013

9.        Meyîr, Çanda Pêjingeha Herêma Amedê, (Folklor), Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê, 2013

10.    Cemîle, Çanda Pêjingeha Herêma Semsûrê (Folklor), Weqfa Danasîna Adiyamanê, 2014

11.    Çîrokên Efsaneyî yên Kurdan, (Zargotin), Weşanên Nûbihar, 2014

12.    101 Biwêj 101 Çîrok, (Zargotin), Avesta, 2015

13.    Ferhenga Biwêjan, (Ferheng)- Weşanên Sîtav, 2016

14.    Çarîne (Ji Kaniya Dil), (Helbest), Weşanên Sîtav, 2016

15.    Ji Deftera Kurdekî, (Aforîzma), Weşanên Sîtav, 2016

16.    Şihîna Hespên Azad, (Roman), Weşanên Sîtav, 2017

17.    Tiştanokên Kurdî, (Zargotin), Weşanên Dara, 2017

18.    101 Gotinên Pêşiyan 101 Çîrok, (Zargotin), Nûbihar, 2018

19.    Serhatî û Serboriyên Kurdan, (Zargotin), Weşanên Sîtav, 2019

20.    Guldesteyek Ji Pêkenokên Gelêrî, (Zargotin), Weşanên Sîtav, 2019 

21.    Kulîlk û Şikevlatû (Fablên Kurdî), (Zargotin), Weşanên Sîtav, 2019

22.    Ferhenga Devoka Herêma Semsûrê, (Ferheng), Weşanên Sîtav, 2019

23.    Di Gotinên Pêşiyan de Jin, (Zargotin), Weşanên Sîtav, 2020

24.    Baba Îshaq, (Roman) ,Weşanên Sîtav, 2020

25.    Gotinên Pêşiyan (Senîfandin - Şirove - Ferheng), (Zargoyin), Weşanên Sîtav, 2020 (Berhem ji 4 bergan pêkhatiye)

26.    Eski Kürt Tarihi, (Werger), Weşanên Sîtav, 2020

 

 


ÇAVKANİ

 

 

Nivîsén tékildar

Dilawerê Zengî

Nivîskarê Kurd Dilawerê Zengî piştî şewata Sînemaya Amûdê bi heşt mehan tê ser rûyê dinê. Di sala 1961ê de, li bajarê Amûdê hatîye dinyayê. Ew bixwe ji xelkê Kurdistana Bakur e, ji qeza Şêrwanê, welayeta Sêrtê, gundê Qewmik û ji êl û eşîra Dumila ye. Di dema şerê Dewleta Osmanî û Ûris de û ji ber sedemên ramyarî yên wê demê kalkê wî Mihemedê ‘Emê tevî malbata xwe ji gundê xwe derdikevin û berî didin binya xetê. Bi rê de û li gundekî ji gundên Wêranşehrê Mihemedê ‘Emê dimire. Lawên wî Isma’îlê Mihemedê ‘Emê û birayê xwe Mihemed meşextî binya xetê dibin û li bajarê Amûdê bi cî dibin.


Cewad Merwanî

Hunermendê Kurd Cewad Merwanî, di sala 1964an de li gundê Boşat yê girêdayî herêma Farqînê (Silîva) di nava malbateke hunerhez û kurdperwer de hat dinyê. Cewad xwendina xwe ya destpêk û navendî li xwendingehên bajarê Farqînê bi dawî anîn. Piştre ji bo demeke kurt di Zanîngeha Dîclê de Fakûlteya Perwedeyê ji bo mamostetîyê xwend. Lê ji ber sedemên siyasî û pirsgirêka Kurdî neçar ma ku dev ji xwendinê berde. Ji ber ku ew zû pê hesîya ku bi riya zimanê serdest, siyaseta asîmîlasiyônê yê di Kurdistanê de bêtir wê bê meşandin.


Mele Îsmet / Îsmet Kiliçaslan

Mele Îsmet di sala 1932yan de li Çorsêna li ser Tetwanê hatîye dinê. Navê bavê wî Hacî Evdirehman û navê diya wî jî Meryem e. Seyda sê bira û du xwuçk bûne. Navê hevjîna Seyda Nîmet e. Çar kur û du keçên Seyda û Nîmetê hene. Kur û keçeke Seyda li Ewropa, kurekî wî li Bursayê, du kur û keçeke wî jî li Îzmîrê dijîn. Seyda ji binemala Qilîçîyan e.